Chỉ một chiếc mũ bảo hộ không được cài quai đúng cách, một dây đai an toàn không được móc vào điểm neo hay một thiết bị nâng chưa được kiểm định cũng có thể dẫn đến những tai nạn nghiêm trọng, thậm chí cướp đi tính mạng của người lao động trong vài giây.

Ngành xây dựng từ lâu được đánh giá là một trong những lĩnh vực có nguy cơ mất an toàn lao động cao nhất. Theo thống kê của cơ quan quản lý lao động, mỗi năm tại Việt Nam xảy ra hàng nghìn vụ tai nạn lao động, trong đó lĩnh vực xây dựng luôn nằm trong nhóm ngành có tỷ lệ tai nạn nghiêm trọng và tai nạn chết người cao nhất. Phần lớn các vụ việc đều xuất phát từ những vi phạm an toàn lao động tưởng chừng đơn giản nhưng lại bị xem nhẹ trong quá trình thi công.

Vậy đâu là những vi phạm an toàn lao động thường gặp trong xây dựng, hậu quả ra sao và doanh nghiệp cần làm gì để phòng ngừa hiệu quả?

Vi Phạm An Toàn Lao Động Là Gì?

Vi phạm an toàn lao động là các hành vi không tuân thủ theo các quy định, quy trình, tiêu chuẩn hoặc biện pháp bảo đảm an toàn trong quá trình lao động, thi công hoặc vận hành thiết bị.

Trong lĩnh vực xây dựng, vi phạm an toàn lao động có thể đến từ:

– Người lao động.

– Nhà thầu thi công.

– Đơn vị quản lý dự án.

– Chủ đầu tư.

– Đơn vị cung cấp thiết bị.

Các hành vi vi phạm này làm gia tăng nguy cơ tai nạn lao động, sự cố kỹ thuật, cháy nổ và các tổn thất khác trong quá trình thi công.

Không Sử Dụng Thiết Bị Bảo Hộ Cá Nhân (PPE)

Đây là hành vi vi phạm an toàn lao động phổ biến nhất tại nhiều công trường hiện nay.

Các hành vi vi phạm an toàn lao động thường gặp

– Không đội mũ bảo hộ.

– Không đeo dây an toàn khi làm việc trên cao.

– Không sử dụng kính bảo hộ khi cắt, mài kim loại.

– Không mang giày bảo hộ.

– Không mặc áo phản quang tại khu vực có xe cơ giới hoạt động.

Hậu quả

Tại công trường xây dựng, vật liệu có thể rơi từ độ cao hàng chục mét. Một thanh sắt hoặc dụng cụ cầm tay rơi từ tầng cao có thể gây chấn thương sọ não nghiêm trọng hoặc tử vong nếu người lao động không được bảo vệ đúng cách.

Ngoài ra, việc không sử dụng PPE còn làm tăng nguy cơ:

– Gãy xương.

– Đứt tay chân.

– Tổn thương mắt.

– Bỏng nhiệt.

– Điện giật.

Giải pháp

– Cấp phát PPE đạt tiêu chuẩn.

– Kiểm tra PPE hằng ngày.

– Từ chối cho người lao động vào công trường nếu không sử dụng đầy đủ bảo hộ.

– Đào tạo cách sử dụng PPE đúng quy định.

Làm Việc Trên Cao Không Đảm Bảo An Toàn

Ngã từ trên cao luôn là nguyên nhân vi phạm an toàn lao động hàng đầu gây tai nạn chết người trong xây dựng.

Các vi phạm an toàn lao động phổ biến

– Không sử dụng dây đai an toàn.

– Dây an toàn không được móc vào điểm neo chắc chắn.

– Không lắp đặt lan can bảo vệ.

– Không sử dụng lưới an toàn.

– Làm việc trên mái nhà, kết cấu thép mà không có biện pháp chống ngã.

Hậu quả

Người lao động ngã từ độ cao chỉ 2 mét đã có thể bị gãy chân hoặc chấn thương cột sống. Với độ cao từ 5 mét trở lên, nguy cơ tử vong hoặc tàn tật vĩnh viễn tăng rất cao.

Ngoài thiệt hại về con người, các vụ tai nạn ngã cao thường khiến công trình bị đình chỉ thi công để phục vụ điều tra, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chi phí dự án.

Giải pháp

– Trang bị hệ thống chống ngã đạt chuẩn.

– Lắp đặt lan can, lưới bảo vệ.

– Kiểm tra dây đai an toàn trước mỗi ca làm việc.

– Thực hiện giấy phép làm việc trên cao đối với các công việc nguy hiểm.

Vi Phạm An Toàn Giàn Giáo

Giàn giáo là hạng mục được sử dụng thường xuyên tại hầu hết các công trình xây dựng.

Các lỗi thường gặp

– Sử dụng giàn giáo không đạt tiêu chuẩn.

– Thiếu thanh giằng.

– Thiếu khóa liên kết.

– Không kiểm tra trước khi sử dụng.

– Chất tải trọng vượt mức cho phép.

Hậu quả

Khi giàn giáo bị mất ổn định hoặc sập đổ, nhiều công nhân cùng lúc có thể bị rơi từ trên cao. Một số vụ sập giàn giáo nghiêm trọng từng gây thiệt hại hàng chục người thương vong và làm đình trệ toàn bộ hoạt động thi công.

Giải pháp

– Kiểm tra giàn giáo hằng ngày.

– Nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng.

– Tuân thủ tải trọng thiết kế.

– Chỉ sử dụng giàn giáo đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

>> Tham khảo thêm: Quy Trình Đánh Giá Rủi Ro HSE Trong Dự Án Xây Dựng

Vi Phạm An Toàn Điện Trong Thi Công

Điện giật là một trong những nguyên nhân gây tử vong phổ biến tại công trường.

Các hành vi vi phạm

– Dây điện hở.

– Tủ điện không khóa.

– Không nối đất thiết bị.

– Kéo dây điện trực tiếp dưới mặt đất.

– Sử dụng thiết bị điện hư hỏng.

Hậu quả

Chỉ một dòng điện nhỏ đi qua cơ thể cũng có thể gây:

– Ngừng tim.

– Bỏng điện.

– Tổn thương thần kinh.

– Tử vong.

Ngoài ra còn có nguy cơ cháy nổ gây thiệt hại lớn về tài sản.

Giải pháp

Kiểm tra hệ thống điện định kỳ.

Sử dụng aptomat chống rò điện.

Đào tạo an toàn điện cho công nhân.

Áp dụng quy trình Lockout/Tagout khi sửa chữa thiết bị.

Sử Dụng Máy Móc Và Thiết Bị Chưa Kiểm Định

Theo quy định hiện hành, nhiều thiết bị trong xây dựng thuộc nhóm có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

Thiết bị bắt buộc kiểm định

– Cẩu tháp.

– Xe nâng.

– Thang nâng người.

– Vận thăng.

– Bình chịu áp lực.

– Pa lăng điện.

Các vi phạm thường gặp

– Thiết bị hết hạn kiểm định.

– Không lưu hồ sơ kiểm định.

– Thiếu bảo trì định kỳ.

– Người vận hành không có chứng chỉ.

Hậu quả

Các sự cố như lật cẩu, đứt cáp nâng, rơi tải trọng có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho người lao động và công trình.

Giải pháp

– Kiểm định đầy đủ trước khi đưa vào sử dụng.

– Thực hiện bảo trì theo khuyến cáo nhà sản xuất.

– Chỉ bố trí người có chứng chỉ vận hành.

Không Đánh Giá Rủi Ro Trước Khi Thi Công

Nhiều doanh nghiệp vẫn xem nhẹ công tác đánh giá rủi ro.

Các sai phạm phổ biến

– Không lập kế hoạch an toàn.

– Không nhận diện mối nguy.

– Không thực hiện đánh giá rủi ro công việc.

– Không xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp.

Hậu quả

Các rủi ro như:

– Sập hố đào.

– Rơi ngã.

– Điện giật.

– Cháy nổ.

Hoàn toàn có thể được dự báo và kiểm soát nếu doanh nghiệp thực hiện đánh giá rủi ro đầy đủ trước khi thi công.

Giải pháp

Thực hiện Risk Assessment.

Triển khai Job Safety Analysis (JSA).

Tổ chức họp an toàn đầu ca.

Cập nhật đánh giá rủi ro theo từng giai đoạn thi công.

Không Huấn Luyện An Toàn Lao Động

Đây là nguyên nhân sâu xa dẫn đến nhiều hành vi vi phạm an toàn lao động.

Thực trạng

Nhiều lao động thời vụ hoặc lao động mới:

– Không được đào tạo an toàn.

– Không hiểu các quy trình làm việc an toàn.

– Không biết cách xử lý sự cố.

Hậu quả

Người lao động dễ thực hiện sai thao tác, làm tăng nguy cơ tai nạn và gây mất an toàn cho cả tập thể.

Giải pháp

– Huấn luyện an toàn trước khi nhận việc.

– Tổ chức đào tạo định kỳ.

– Kiểm tra và đánh giá kết quả huấn luyện.

Không Bố Trí Biển Báo Và Rào Chắn Cảnh Báo

Các lỗi phổ biến

Không có biển cảnh báo.

Không phân vùng nguy hiểm.

Không lắp đặt rào chắn khu vực hố đào.

Không có người điều phối giao thông nội bộ.

Hậu quả

Người lao động hoặc người dân xung quanh dễ tiếp cận khu vực nguy hiểm, làm gia tăng nguy cơ tai nạn.

Giải pháp

Bố trí biển báo theo đúng quy chuẩn.

Thiết lập hàng rào an toàn.

Kiểm tra và thay thế biển báo hư hỏng kịp thời.

Trách Nhiệm Của Doanh Nghiệp Theo Quy Định Pháp Luật

Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động và các quy định liên quan, doanh nghiệp phải:

Xây dựng kế hoạch an toàn lao động.

Tổ chức huấn luyện an toàn.

Trang bị PPE đầy đủ.

Kiểm định thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt.

Đánh giá rủi ro trước khi thi công.

Khai báo và điều tra tai nạn lao động.

Các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến hàng chục hoặc hàng trăm triệu đồng tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

>> Xem thêm: Tầm Quan Trọng Của PPE Trong Xây Dựng Và Quy Định Bắt Buộc Trong An Toàn Lao Động

Kết Luận

Vi phạm an toàn lao động trong xây dựng không chỉ là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn lao động mà còn gây ra những thiệt hại nặng nề về tài chính, tiến độ và uy tín doanh nghiệp. Những lỗi tưởng chừng nhỏ như không đội mũ bảo hộ, không đeo dây an toàn hay không kiểm định thiết bị đều có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Để xây dựng môi trường làm việc an toàn, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản cho công tác HSE, tăng cường đào tạo, đánh giá rủi ro và giám sát hiện trường. Một công trường an toàn không chỉ bảo vệ người lao động mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định uy tín trên thị trường xây dựng.